Phát biểu tại phiên họp, ông Phạm Huy Thắng, Phó Giám đốc Sở KH&CN nhấn mạnh, việc đánh giá, công nhận sáng kiến cần được thực hiện dân chủ, khách quan, khoa học, thực chất và minh bạch, trong đó chú trọng giá trị thực tiễn, hiệu quả sau áp dụng và khả năng phổ biến, nhân rộng trên địa bàn thành phố. Đây không chỉ là hoạt động ghi nhận những giải pháp có giá trị mà còn góp phần lựa chọn, lan tỏa các mô hình, cách làm hiệu quả, phương pháp tốt phục vụ yêu cầu đổi mới và nâng cao chất lượng quản lý, chuyên môn trong ngành giáo dục nói chung, các trường học nói riêng.

Quang cảnh Hội đồng.

Theo báo cáo tổng hợp của Sở KH&CN, trên địa bàn thành phố có 1.626 sáng kiến, với 2.188 lượt tác giả. Trong đó, có 1.109 sáng kiến cá nhân, chiếm 68,2%; có 517 sáng kiến của nhóm tác giả, chiếm 31,8%. Cơ cấu sáng kiến theo lĩnh vực gồm: Chuyển đổi số, 209; Giáo dục Mầm non, 233; Giáo dục Tiểu học, 333; Khoa học tự nhiên, 223; Khoa học xã hội, 208; Ngoại ngữ, 75; Quản lý giáo dục, 209; Thể chất, Nghệ thuật và Kỹ năng, 136. Số liệu này cho thấy phong trào sáng kiến có độ phủ rộng, thu hút đông đảo cán bộ quản lý, giáo viên và người lao động tham gia. Nội dung sáng kiến tập trung vào nhiều lĩnh vực, nổi bật là đổi mới phương pháp dạy học, phát triển phẩm chất và năng lực người học, chuyển đổi số, ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI), quản lý giáo dục, phát triển đội ngũ và xây dựng môi trường giáo dục an toàn, hạnh phúc.

Đáng chú ý, khoảng 800 sáng kiến có nội dung liên quan đến ứng dụng số, công nghệ thông tin và AI; trong đó AI xuất hiện trong khoảng 461 tên sáng kiến. Điều này cho thấy khả năng tiếp cận nhanh với các xu hướng công nghệ mới, đồng thời đặt ra yêu cầu Hội đồng phải đánh giá kỹ mức độ sáng tạo thực chất, vai trò đóng góp của tác giả, hiệu quả đã được chứng minh và khả năng duy trì, nhân rộng của giải pháp.

Tại phiên họp, Hội đồng thống nhất thông qua Bộ tiêu chí hướng dẫn chấm điểm, thang điểm và quy trình thẩm định, thông điệp, hệ thống biểu mẫu. Theo đó, sáng kiến được đánh giá trên thang điểm 100, gồm: tính mới, tính sáng tạo 30 điểm; khả năng nhân rộng 30 điểm; hiệu quả áp dụng 30 điểm; thể thức trình bày và văn phong diễn đạt 10 điểm.

Trong quá trình trao đổi, các thành viên Hội đồng thống nhất quan điểm không đánh giá sáng kiến chỉ dựa trên ý tưởng hoặc hình thức trình bày, mà cần xem xét toàn diện kết quả thực tế trước và sau khi áp dụng, đối tượng hưởng lợi, phạm vi sử dụng, độ ổn định của giải pháp và những tác động cụ thể mang lại. Đối với khả năng nhân rộng, cần làm rõ các điều kiện để đơn vị khác có thể áp dụng, như nhân lực, chi phí, hạ tầng, thời gian, yêu cầu chuyên môn và khả năng thích ứng với những bối cảnh khác nhau.

Một nội dung được Hội đồng đặc biệt quan tâm là tính mới, tính sáng tạo của sáng kiến, nhất là trong bối cảnh nhiều hồ sơ có nội dung tương đồng hoặc cùng tập trung vào những chủ đề phổ biến như AI, chuyển đổi số. Các thành viên thống nhất, việc sử dụng cùng một công cụ hoặc khai thác một xu hướng công nghệ mới không đồng nghĩa với việc sáng kiến mặc nhiên có tính mới. Cần phân biệt rõ phần công cụ có sẵn với giải pháp, cách thức tổ chức và giá trị sáng tạo do tác giả tạo ra; đồng thời xem xét tính an toàn, bảo mật dữ liệu, tính phù hợp và hiệu quả của giải pháp.

Đối với những sáng kiến có dấu hiệu tương đồng với các sáng kiến đã được đề xuất trong các năm trước hoặc giữa các hồ sơ trong cùng năm, Hội đồng đề nghị thẩm định trên cơ sở đối chiếu bản chất giải pháp, đối tượng áp dụng, quy trình thực hiện, minh chứng, kết quả và phần đóng góp riêng của tác giả. Hội đồng lưu ý không kết luận trùng chỉ từ tên gọi, nhưng cũng không công nhận tính mới nếu nội dung thực chất lặp lại hoặc chỉ thay đổi cách diễn đạt.

Với tinh thần làm việc nghiêm túc, dân chủ, khách quan và trách nhiệm, các thành viên Hội đồng đã trao đổi, thảo luận từng nhóm nội dung, đồng thời đề nghị một số hồ sơ tiếp tục bổ sung tài liệu, số liệu và bằng chứng thực tiễn; làm rõ hiệu quả trước và sau khi áp dụng, lợi ích mang lại cũng như tính khả thi khi triển khai ở phạm vi rộng. Một số sáng kiến được yêu cầu làm nổi bật hơn tính mới, tính sáng tạo hoặc khả năng nhân rộng cấp thành phố của giải pháp.

Kết luận phiên thứ nhất, Hội đồng thống nhất tiếp tục thực hiện đánh giá từng hồ sơ một cách độc lập, không sử dụng số lượng sáng kiến của từng lĩnh vực, địa bàn hay đơn vị để hình thành tỷ lệ công nhận. Kết quả đánh giá phải căn cứ vào chất lượng hồ sơ, minh chứng và ý kiến đánh giá độc lập của các thành viên Hội đồng.

Sở KH&CN sẽ tổng hợp các phiếu chấm điểm, tiếp tục hoàn thiện hồ sơ sáng kiến và xây dựng kế hoạch tổ chức các phiên họp tiếp theo. Đồng thời, Hội đồng định hướng sau khi công nhận sẽ lựa chọn những sáng kiến tiêu biểu, xây dựng danh mục thuận tiện tra cứu, khuyến khích tác giả chia sẻ quy trình và minh chứng, tạo điều kiện để các cơ quan, đơn vị và cơ sở giáo dục khác học tập, áp dụng, qua đó đưa các sáng kiến có giá trị từ phạm vi đơn vị trở thành những giải pháp có khả năng phổ biến và nhân rộng trên địa bàn thành phố./.

Lê Tuấn