Có thể xem đo lường là “ngôn ngữ bằng số” của hoạt động sản xuất, cung cấp dữ liệu làm cơ sở cho việc phân tích, đánh giá và cải tiến quy trình. Khi kết quả đo được bảo đảm chính xác, tin cậy, doanh nghiệp có điều kiện chủ động nhận diện rủi ro, xác định nguyên nhân và đưa ra giải pháp khắc phục phù hợp, qua đó hạn chế lãng phí, giảm chi phí và nâng cao năng suất.

Nhận thức rõ vai trò đó, Đề án “Tăng cường, đổi mới hoạt động đo lường hỗ trợ doanh nghiệp Việt Nam nâng cao năng lực cạnh tranh và hội nhập quốc tế giai đoạn đến năm 2025, định hướng đến năm 2030” được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt tại Quyết định số 996/QĐ-TTg ngày 10/8/2018 (Đề án 996) đã xác định việc phát triển hạ tầng đo lường quốc gia theo hướng đồng bộ, hiện đại, đồng thời hỗ trợ doanh nghiệp xây dựng và triển khai hiệu quả Chương trình bảo đảm đo lường, là những nhiệm vụ quan trọng nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh và thúc đẩy hội nhập quốc tế.

Tại Hải Phòng, thực hiện Kế hoạch số 332/KH-SKHCN, ngày 31/7/2026 của Sở Khoa học và Công nghệ về triển khai Chương trình bảo đảm đo lường trên địa bàn thành phố năm 2026, Chi cục Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng Hải Phòng đẩy mạnh công tác tuyên truyền, phổ biến nhằm nâng cao nhận thức của các tổ chức, doanh nghiệp về vai trò, ý nghĩa và lợi ích của hoạt động đo lường; khuyến khích doanh nghiệp chủ động áp dụng các giải pháp phù hợp với đặc thù sản xuất, kinh doanh, góp phần nâng cao chất lượng sản phẩm, hàng hóa và hiệu quả hoạt động.

Chương trình bảo đảm đo lường - Nền tảng nâng cao năng lực hội nhập

Trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế ngày càng sâu rộng, doanh nghiệp phải đáp ứng những yêu cầu ngày càng cao về chất lượng, tiêu chuẩn kỹ thuật và khả năng chứng minh sự phù hợp của sản phẩm, hàng hóa. Trong đó, kết quả đo lường chính xác, tin cậy đóng vai trò quan trọng, giúp doanh nghiệp kiểm soát chất lượng, bảo đảm tính nhất quán của sản phẩm và tạo dựng niềm tin với khách hàng, đối tác.

Đề án 996 hướng tới hỗ trợ doanh nghiệp thông qua các hoạt động kiểm định, hiệu chuẩn, thử nghiệm phương tiện đo, chuẩn đo lường và xây dựng phương pháp đo phù hợp. Đồng thời, việc tăng cường hợp tác quốc tế, thúc đẩy tham gia các thỏa thuận thừa nhận lẫn nhau về đo lường và đánh giá sự phù hợp góp phần nâng cao độ tin cậy của kết quả đo, tạo thuận lợi cho hoạt động thương mại và hội nhập.

Đối với doanh nghiệp, việc xây dựng và triển khai Chương trình bảo đảm đo lường không chỉ nhằm đáp ứng các yêu cầu kỹ thuật mà còn góp phần nâng cao năng lực quản trị chất lượng. Khi phương tiện đo được quản lý, kiểm định, hiệu chuẩn phù hợp; phương pháp đo được chuẩn hóa và kết quả đo được kiểm soát, doanh nghiệp có thêm cơ sở để chứng minh chất lượng sản phẩm, hạn chế sai lệch, giảm nguy cơ phát sinh sản phẩm không phù hợp và đáp ứng tốt hơn yêu cầu của khách hàng, đối tác.

Đặc biệt, bảo đảm đo lường cần được xem là trách nhiệm chung của toàn doanh nghiệp, không chỉ riêng bộ phận kỹ thuật hay phòng thí nghiệm. Lãnh đạo doanh nghiệp cần quan tâm chỉ đạo, định hướng chính sách đo lường; bộ phận sản xuất có trách nhiệm kiểm soát các phép đo trong từng công đoạn; bộ phận quản lý chất lượng theo dõi phương pháp và kết quả đo; bộ phận vật tư chú trọng tính chính xác trong giao nhận nguyên liệu; bộ phận kinh doanh quan tâm đến tính minh bạch của thông tin sản phẩm và giao dịch.

Sự phối hợp đồng bộ giữa các bộ phận sẽ giúp hoạt động đo lường được triển khai xuyên suốt, gắn với thực tiễn sản xuất, kinh doanh và trở thành một bộ phận thiết yếu trong hệ thống quản trị doanh nghiệp. Đây cũng là cơ sở để doanh nghiệp từng bước nâng cao năng lực đáp ứng các yêu cầu kỹ thuật, củng cố uy tín thương hiệu và mở rộng cơ hội tham gia chuỗi cung ứng trong nước, quốc tế.

Từ kết quả triển khai đến động lực phát triển bền vững

Sau nhiều năm triển khai Đề án 996, hoạt động đo lường đã đạt được những kết quả tích cực, từng bước khẳng định vai trò trong hỗ trợ sản xuất, kinh doanh và nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp. Theo số liệu được tổng hợp trong quá trình triển khai Đề án, cả nước đã có 48 chuẩn đo lường quốc gia được phê duyệt, hơn 10.079 lượt học viên được bồi dưỡng và 45.596 doanh nghiệp được hỗ trợ bảo đảm đo lường. Những kết quả này cho thấy sự quan tâm đầu tư phát triển hạ tầng đo lường, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và thúc đẩy việc áp dụng các giải pháp đo lường trong doanh nghiệp.

Trong giai đoạn mới, trước yêu cầu đổi mới công nghệ, chuyển đổi số và phát triển các ngành công nghệ chiến lược, hoạt động đo lường cần tiếp tục được tăng cường theo hướng hiện đại, đồng bộ và gắn chặt hơn với nhu cầu thực tiễn. Đối với doanh nghiệp, việc triển khai Chương trình bảo đảm đo lường không nhất thiết phải bắt đầu bằng những khoản đầu tư lớn mà có thể thực hiện từ việc rà soát, đánh giá và quản lý hiệu quả hệ thống đo lường hiện có.

Đại diện doanh nghiệp phát biểu ý kiến tại Hội nghị đối thoại, giải quyết kiến nghị của doanh nghiệp trong lĩnh vực tiêu chuẩn, đo lường, chất lượng.

Theo đó, doanh nghiệp cần lập danh mục phương tiện đo, xác định những thiết bị có ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng sản phẩm và hiệu quả sản xuất; xây dựng kế hoạch kiểm định, hiệu chuẩn phù hợp; kiểm soát phương pháp đo, theo dõi tình trạng thiết bị và lưu trữ hồ sơ liên quan. Đồng thời, cần nâng cao nhận thức, năng lực chuyên môn của đội ngũ nhân sự và tăng cường phối hợp với các cơ quan quản lý, tổ chức cung cấp dịch vụ kỹ thuật về đo lường để được hướng dẫn, hỗ trợ trong quá trình triển khai.

Tại Hải Phòng, việc đẩy mạnh tuyên truyền, phổ biến nội dung Đề án 996 và lợi ích của Chương trình bảo đảm đo lường có ý nghĩa thiết thực trong việc khuyến khích các tổ chức, doanh nghiệp chủ động đổi mới phương thức quản lý, nâng cao nhận thức về chất lượng và tăng cường ứng dụng đo lường trong sản xuất, kinh doanh. Qua đó, góp phần thực hiện các nhiệm vụ quản lý nhà nước về tiêu chuẩn, đo lường, chất lượng, hỗ trợ doanh nghiệp nâng cao năng suất và khả năng cạnh tranh trong bối cảnh hội nhập.

Đo lường chuẩn xác không chỉ giúp doanh nghiệp kiểm soát tốt quy trình sản xuất mà còn tạo nền tảng cho chất lượng ổn định, sử dụng hiệu quả nguồn lực và xây dựng thương hiệu đáng tin cậy. Chủ động bảo đảm đo lường hôm nay chính là đầu tư cho năng lực cạnh tranh ngày mai, tạo bệ phóng để doanh nghiệp phát triển bền vững và vươn xa trên thị trường trong nước cũng như quốc tế./.

Thanh Ngọc