Hiện Việt Nam có hơn 85 triệu người sử dụng Internet.

Chủ động phòng ngừa nguy cơ mất an ninh mạng

Trong bối cảnh chuyển đổi số diễn ra mạnh mẽ trên toàn cầu, không gian mạng trở thành môi trường quan trọng phục vụ quản lý nhà nước, phát triển kinh tế - xã hội, cung cấp dịch vụ công cũng như hoạt động sản xuất, kinh doanh và đời sống của người dân.

Hiện Việt Nam có hơn 85 triệu người sử dụng Internet, hơn 127 triệu thuê bao di động đang hoạt động và khoảng 79 triệu tài khoản mạng xã hội. Không gian mạng vì vậy không chỉ là động lực phát triển kinh tế số mà còn là lĩnh vực trọng yếu liên quan quốc phòng, an ninh và bảo đảm quyền con người, quyền công dân.

Việc Quốc hội khóa XV thông qua Luật An ninh mạng năm 2025, có hiệu lực từ ngày 1/7/2026, được đánh giá có ý nghĩa quan trọng trong việc hoàn thiện hệ thống pháp luật về an ninh mạng, đồng thời thể hiện quyết tâm xây dựng không gian mạng an toàn, lành mạnh và phát triển bền vững.

Theo Cục An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao (Bộ Công an), một trong những điểm đột phá của Luật An ninh mạng năm 2025 là việc thiết lập khuôn khổ pháp lý thống nhất, đồng bộ và hiện đại cho công tác quản lý nhà nước về an ninh mạng.

Luật từng bước chuẩn hóa hệ thống khái niệm pháp lý, xác định rõ phạm vi điều chỉnh, nguyên tắc quản lý cũng như cơ chế phối hợp giữa các cơ quan, tổ chức liên quan. Đáng chú ý, tư duy quản lý đã có bước chuyển từ “xử lý, khắc phục hậu quả” sang “chủ động phòng ngừa, phát hiện sớm, ngăn chặn từ sớm, từ xa” các nguy cơ đe dọa an ninh mạng.

Lần đầu tiên, khái niệm “an ninh dữ liệu” được xác lập là nội dung trọng tâm trong chính sách pháp luật về an ninh mạng. Trong bối cảnh dữ liệu trở thành tài sản chiến lược, Luật bổ sung nhiều quy định nhằm tăng cường bảo vệ dữ liệu cá nhân, dữ liệu quan trọng và dữ liệu cốt lõi liên quan đến an ninh quốc gia.

Luật nghiêm cấm các hành vi thu thập, mua bán, chuyển nhượng trái phép dữ liệu cá nhân, đồng thời nâng cao trách nhiệm của doanh nghiệp cung cấp dịch vụ số trong việc bảo vệ thông tin người dùng và bảo đảm an toàn dữ liệu trên môi trường mạng.

Bên cạnh đó, Luật cũng quy định cơ chế phản ứng nhanh đối với các nền tảng số. Theo đó, doanh nghiệp cung cấp dịch vụ viễn thông, Internet và mạng xã hội phải xử lý thông tin vi phạm pháp luật trong tối đa 24 giờ kể từ khi nhận được yêu cầu hợp pháp của cơ quan chức năng; riêng các tình huống khẩn cấp liên quan an ninh quốc gia phải xử lý trong không quá 6 giờ.

Theo đánh giá, quy định này có ý nghĩa quan trọng trong việc nâng cao hiệu quả phòng ngừa, ngăn chặn tin giả, lừa đảo trực tuyến, thông tin độc hại và các hành vi xâm phạm quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân trên không gian mạng.

Đáng chú ý, Luật cũng bước đầu bổ sung khung pháp lý đối với quản trị trí tuệ nhân tạo và các công nghệ số mới nổi; nghiêm cấm việc lợi dụng AI, Deepfake để giả mạo hình ảnh, giọng nói hoặc tạo dựng thông tin sai sự thật nhằm thực hiện hành vi vi phạm pháp luật.

Theo cơ quan chức năng, điều này cho thấy tư duy lập pháp chủ động của Việt Nam trước các thách thức mới từ công nghệ số, đồng thời khẳng định quan điểm phát triển công nghệ phải gắn với trách nhiệm xã hội, đạo đức công nghệ và mục tiêu bảo vệ con người trong môi trường số.

Luật An ninh mạng năm 2025 thể hiện rõ quan điểm nhất quán của Nhà nước Việt Nam trong việc bảo đảm, bảo vệ quyền con người, quyền công dân trên môi trường số.

Tăng cường bảo vệ dữ liệu và quyền lợi người dân

Luật An ninh mạng năm 2025 tiếp tục thể hiện quan điểm nhất quán của Nhà nước Việt Nam trong việc bảo đảm và bảo vệ quyền con người, quyền công dân trên môi trường số.

Luật nghiêm cấm các hành vi thu thập, mua bán, trao đổi và sử dụng trái phép dữ liệu cá nhân; đồng thời tăng cường cơ chế bảo vệ người dùng trước các hành vi lừa đảo, giả mạo, xúc phạm danh dự, nhân phẩm và xâm phạm quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân.

Theo đánh giá, đây là bước tiến quan trọng trong việc hình thành văn hóa tôn trọng quyền riêng tư và bảo vệ dữ liệu cá nhân tại Việt Nam.

Đối với trẻ em và nhóm yếu thế, Luật yêu cầu các nền tảng số và doanh nghiệp cung cấp dịch vụ trên không gian mạng thực hiện các biện pháp bảo vệ phù hợp ngay từ khâu thiết kế và vận hành hệ thống; chủ động rà quét, phát hiện và ngăn chặn nội dung độc hại ảnh hưởng tiêu cực đến người dùng dễ bị tổn thương.

Ngay sau khi Luật An ninh mạng năm 2025 được Quốc hội thông qua, ngày 23/3/2026, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định số 468/QĐ-TTg phê duyệt Chương trình “Bảo vệ và hỗ trợ trẻ em phát triển trên môi trường mạng giai đoạn 2026 - 2030”.

Theo đánh giá, chương trình thể hiện cam kết mạnh mẽ của Chính phủ trong việc xây dựng môi trường mạng an toàn, lành mạnh cho trẻ em; đồng thời nâng cao kỹ năng số, kỹ năng tự bảo vệ và hỗ trợ trẻ em tiếp cận Internet an toàn, có trách nhiệm.

Luật An ninh mạng năm 2025 cũng khẳng định không hạn chế quyền tự do ngôn luận và quyền tiếp cận thông tin hợp pháp của công dân được Hiến pháp và pháp luật bảo đảm. Pháp luật chỉ xử lý các hành vi lợi dụng không gian mạng để phát tán thông tin sai sự thật, lừa đảo hoặc gây phương hại tới an ninh quốc gia và trật tự an toàn xã hội.

Trong bối cảnh tội phạm mạng ngày càng mang tính xuyên quốc gia, việc Việt Nam ban hành Luật An ninh mạng năm 2025 và tích cực tham gia các cơ chế hợp tác quốc tế được xem là bước đi thể hiện vai trò thành viên có trách nhiệm của cộng đồng quốc tế.

Thông qua Luật An ninh mạng năm 2025, Việt Nam tiếp tục mở rộng hợp tác quốc tế trong điều tra, xử lý tội phạm mạng xuyên biên giới; chia sẻ thông tin, cảnh báo sớm nguy cơ an ninh mạng và phối hợp bảo vệ dữ liệu, quyền lợi hợp pháp của công dân trên không gian số.

Theo các chuyên gia, để Luật An ninh mạng năm 2025 được triển khai hiệu quả, cần có sự tham gia đồng bộ của cả hệ thống chính trị, cộng đồng doanh nghiệp và toàn xã hội. Trong đó, việc nâng cao “sức đề kháng số” cho người dân, đặc biệt là học sinh, sinh viên, người cao tuổi và các nhóm dễ bị tổn thương trên không gian mạng sẽ đóng vai trò rất quan trọng trong giai đoạn tới./.

Nguồn: Báo Hải Phòng